1. Dư bùn trong hệ thống xử lý nước thải là gì?
Bùn dư là lượng bùn phát sinh từ quá trình phân hủy chất hữu cơ của vi sinh. Nếu bùn tăng quá nhanh hoặc tích tụ quá nhiều, hệ thống sẽ gặp các vấn đề như tắc nghẽn, giảm hiệu suất xử lý và tăng chi phí vận hành.
Dấu hiệu hệ thống đang bị dư bùn:
-
Bùn nổi nhiều trên bề mặt bể Aerotank hoặc bể lắng.
-
Bông bùn nhỏ, yếu, khó lắng.
-
TSS sau lắng tăng cao.
-
Máy thổi khí hoạt động nặng hơn, tiêu thụ điện lớn.
-
Bể bị đầy nhanh dù mới hút bùn gần đây.
2. Nguyên nhân hệ thống bị dư bùn quá nhiều
✔ Tải lượng BOD/COD đầu vào tăng bất thường
Lượng hữu cơ tăng → vi sinh phát triển mạnh → bùn dư tăng nhanh.
✔ Không hút bùn định kỳ hoặc hút bùn không đúng kỹ thuật
Khi bùn già tích tụ, gây quá tải toàn hệ thống.
✔ Thiếu oxy trong bể hiếu khí
Vi sinh oxy hóa không hiệu quả → tạo nhiều bùn non → dễ nổi.
✔ Vi sinh yếu – bể mất cân bằng F/M
Khi vi sinh hoạt động kém, hô hấp nội bào chậm → tích bùn.
✔ Dùng hóa chất quá liều
Làm chết vi sinh, gây sốc sinh học → bùn bị tích tụ không phân hủy được.
3. Hậu quả khi hệ thống dư bùn
-
Tăng TSS đầu ra → không đạt QCVN.
-
Bùn nổi nhiều → mất ổn định hệ thống.
-
Mùi hôi phát sinh mạnh.
-
Tăng chi phí hút bùn và vận hành hệ thống.
-
Gây quá tải bể, tắc nghẽn đường ống.
4. Làm gì khi hệ thống xử lý nước thải bị dư bùn quá nhiều?
✔ 1. Kiểm tra lại tải lượng đầu vào
Đo nhanh: COD, BOD, TSS, NH4.
Nếu tăng cao đột ngột → cần điều tiết hoặc pha loãng để giảm sốc tải.
✔ 2. Tăng cường oxy hòa tan (DO)
-
Tăng lượng khí cho bể hiếu khí.
-
Kiểm tra máy thổi khí, đĩa phân phối khí.
-
Đảm bảo DO ≥ 2 mg/L để vi sinh hoạt động tốt.
✔ 3. Hút bùn – xả bớt MLSS
Nếu bùn quá nhiều, cần hút bùn để đưa hệ thống về cân bằng.
Giá trị MLSS lý tưởng: 2,500 – 4,000 mg/L tùy công nghệ.
✔ 4. Sử dụng chế phẩm vi sinh giảm bùn (Khuyến nghị: Microbe-Lift SA)
Microbe-Lift SA chứa enzyme và vi sinh Bacillus phân hủy nhanh:
-
Cặn hữu cơ
-
Bùn đáy
-
Chất thải khó phân hủy
Lợi ích khi dùng SA:
-
Giảm 20–40% lượng bùn dư
-
Giảm tần suất hút bùn
-
Ổn định F/M – cải thiện hiệu suất
-
Giảm mùi hôi bể hiếu khí và bùn
Liều tham khảo: 1–3 lít / 1.000 m³ nước thải tùy mức độ tích bùn.
✔ 5. Cân chỉnh lại bể điều hòa
Nếu bùn phát sinh nhiều → bể điều hòa quá yếu.
Cần:
-
Tăng thời gian lưu
-
Sục khí mạnh để tránh phân hủy kỵ khí
-
Đảm bảo lưu lượng xả ổn định vào Aerotank
✔ 6. Kiểm soát lại quy trình vận hành
-
Kiểm tra pH: lý tưởng 6.5–8.5
-
Giảm hóa chất nếu đang dùng quá liều
-
Bổ sung vi sinh định kỳ để ổn định bùn
5. Phòng ngừa dư bùn cho hệ thống
-
Bổ sung vi sinh định kỳ (Microbe-Lift IND, SA).
-
Hút bùn đúng chu kỳ.
-
Duy trì DO trong bể hiếu khí ≥ 2 mg/L.
-
Theo dõi MLSS, SVI hằng tuần.
-
Kiểm soát tải lượng đầu vào.
